Het Onzichtbare Museum
Het concept
Met Het Onzichtbare Museum ontwikkelt Stichting Nexus Musica een nieuwe concertvorm waarin muziek, verhaal en geur samen een tentoonstelling op een andere manier toegankelijk maken. Het project is ontwikkeld om blinde en slechtziende bezoekers een rijkere kunstervaring te bieden, maar nodigt tegelijkertijd ook een breed publiek uit om beeldende kunst vanuit een nieuw perspectief te beleven.
In deze concertvorm worden muziek, verhaal en geur met elkaar verbonden. Ieder concert wordt speciaal ontwikkeld voor de tentoonstelling waarin het plaatsvindt. Samen met een conservator selecteren we ongeveer zeven kunstwerken die gezamenlijk een representatieve indruk geven van de expositie. De gekozen muziek sluit aan bij de historische context van de kunstwerken of vertaalt de emotionele lading ervan naar een muzikale ervaring. Vier jonge professionele musici voeren het programma uit en nemen het publiek mee langs de geselecteerde kunstwerken. Zij vertellen over de kunstenaar, de ontstaansgeschiedenis, de beeldtaal en de betekenis van de werken, waardoor bezoekers niet alleen een beschrijving krijgen van wat er te zien is, maar ook inzicht in de achterliggende verhalen en emoties. Een derde laag wordt toegevoegd door speciaal voor iedere tentoonstelling ontwikkelde geuren. Deze worden tijdens het concert subtiel verspreid en sluiten inhoudelijk aan bij de gekozen kunstwerken. Zo kan een geur verwijzen naar materialen, landschappen of historische contexten die binnen de tentoonstelling een belangrijke rol spelen. Door muziek, verhaal en geur te combineren ontstaat een nieuwe zintuiglijke ervaring waarin beeldende kunst ook zonder het visuele aspect beleefd kan worden.
Hoewel Het Onzichtbare Museum is ontwikkeld vanuit de wens om de toegankelijkheid voor blinde en slechtziende bezoekers te vergroten, zijn de concerten nadrukkelijk bedoeld voor een breed publiek. Veel mensen ervaren beeldende kunst of klassieke muziek als minder toegankelijk, omdat zij de achtergrond, context of betekenis ervan niet kennen. Door kunstwerken te plaatsen binnen hun historische, maatschappelijke en emotionele context verlagen de concerten deze drempel en ontstaat een toegankelijke kennismaking met beide kunstvormen. Zo brengen de concerten verschillende doelgroepen samen in één gedeelde culturele ervaring, waarin ontmoeting, begrip en nieuwsgierigheid centraal staan. De concerten worden uitgevoerd door jonge professionele musici. Binnen deze multidisciplinaire concertvorm ontwikkelen zij zich niet alleen als uitvoerend musicus, maar ook als verteller en maker. Zij werken samen met conservatoren en andere kunstenaars en worden uitgedaagd om beeldende kunst te vertalen naar een muzikale en verhalende ervaring. Daarmee biedt Het Onzichtbare Museum niet alleen een nieuwe vorm van kunstbeleving voor het publiek, maar ook een waardevolle artistieke ontwikkel plek voor jonge makers.
Artistieke waarde
De artistieke kracht van Het Onzichtbare Museum ligt in de integratie van verschillende kunstdisciplines tot één samenhangende voorstelling. De selectie van de kunstwerken, de muzikale programmering, de verhalen en de geuren worden zorgvuldig op elkaar afgestemd. Hierdoor is iedere uitvoering uniek en onlosmakelijk verbonden met de expositie waarvoor zij is gemaakt. De concerten vragen om een intensief artistiek proces waarin musici, makers en andere betrokken kunstenaars gezamenlijk zoeken naar de meest overtuigende vertaling van beeldende kunst naar een multidisciplinaire ervaring. Daarbij worden bestaande composities regelmatig gearrangeerd voor wisselende bezettingen, waardoor het repertoire optimaal aansluit bij de gekozen kunstwerken en de beschikbare musici. Binnen een vaste pool van verschillende afwisselende professionele musici ontstaat zo steeds een nieuwe artistieke samenstelling. Juist deze combinatie van artistiek onderzoek, interdisciplinair samenwerken en maatwerk maakt Het Onzichtbare Museum tot een vernieuwende concertvorm. Het concert vergroot niet alleen de toegankelijkheid van beeldende kunst, maar laat ook zien hoe verschillende kunstdisciplines elkaar kunnen versterken en samen een nieuwe artistieke ervaring kunnen creëren.